Wat is eenzaamheid eigenlijk?

Introductie

Alleen zijn en eenzaam zijn zijn niet hetzelfde

Iedereen voelt zich weleens alleen. Soms is alleen zijn zelfs prettig. Je kunt behoefte hebben aan rust, tijd voor jezelf of even geen mensen om je heen.

Eenzaamheid is iets anders. Het ontstaat wanneer het contact dat je hebt niet aansluit bij het contact waar je behoefte aan hebt. Je kunt weinig mensen zien en daar tevreden mee zijn. Je kunt ook veel mensen om je heen hebben en je toch eenzaam voelen.

Daarom begint deze cursus niet meteen met de vraag hoe je nieuwe mensen kunt ontmoeten. Eerst is het belangrijk om te onderzoeken wat je precies mist.

Leerdoel

·         je begrijpt beter wat eenzaamheid is;

·         je herkent dat eenzaamheid verschillende vormen kan aannemen;

·         je onderzoekt welk soort contact jij op dit moment mist;

·         je staat stil bij hoeveel initiatief je zelf neemt in contact.

Verschillende vormen van eenzaamheid

Onderzoek naar eenzaamheid maakt vaak onderscheid tussen sociale en emotionele eenzaamheid. Bij sociale eenzaamheid mis je vooral een bredere kring van mensen om je heen: mensen om iets mee te ondernemen, kennissen, collega’s of een groep waarbij je hoort. Bij emotionele eenzaamheid mis je juist een hechte band met iemand bij wie je je gezien, begrepen en vertrouwd voelt.

Die vormen kunnen naast elkaar bestaan. Misschien heb je familie of een goede vriend, maar mis je mensen om regelmatig iets mee te ondernemen. Of je hebt juist genoeg kennissen en activiteiten, maar niemand bij wie je echt je verhaal kwijt kunt.

Eenzaamheid kan ook ontstaan na veranderingen in het leven. Een verhuizing, verlies, ziekte, pensionering of een beperking kan bestaande contacten veranderen. Met een visuele beperking kunnen daarnaast praktische drempels ontstaan: ergens zelfstandig naartoe gaan wordt moeilijker, spontaan aansluiten is niet altijd eenvoudig en activiteiten die vroeger vanzelfsprekend waren vragen ineens meer voorbereiding.

Dat betekent niet dat iedereen met zo’n verandering eenzaam wordt. Wel kan het invloed hebben op de hoeveelheid en de soort contacten die je hebt.

Eenzaamheid is niet altijd zichtbaar

Misschien heb je weleens gedacht: ‘Ziet dan niemand dat ik me alleen voel?’

Maar eenzaamheid staat niet op iemands gezicht geschreven. Mensen kunnen niet vanzelf weten dat jij behoefte hebt aan meer contact. Zelfs wanneer je vertelt dat je eenzaam bent, weet de ander nog niet automatisch wat je precies nodig hebt.

Daarom gaan we in deze cursus steeds van een algemeen gevoel naar een concretere vraag: wat mis ik, wat zou ik graag willen en welke stap past daarbij?

Reflectie

·         Wanneer voel ik me het meest alleen of eenzaam?

·         Mis ik vooral mensen om dingen mee te doen, of mis ik vooral een hechter contact?

·         Zijn er momenten of dagen waarop dit gevoel sterker is?

·         Welke veranderingen hebben invloed gehad op mijn sociale leven?

·         Hoe vaak heb ik de afgelopen tijd actief contact gezocht met iemand, en op welke manier deed ik dat?

Praktische opdracht – Breng je behoefte in kaart

Maak twee korte lijstjes.

Dit heb ik

Schrijf op welke contacten er nu in je leven zijn. Denk breed: familie, vrienden, kennissen, buren, mensen van een vereniging, collega’s of mensen die je regelmatig ergens tegenkomt.

Dit mis ik

Schrijf vervolgens niet alleen ‘meer contact’, maar probeer zo precies mogelijk te zijn. Bijvoorbeeld:

·         iemand om af en toe spontaan koffie mee te drinken;

·         mensen om samen een activiteit mee te doen;

·         iemand met wie ik persoonlijke dingen kan bespreken;

·         meer mensen die ik doordeweeks regelmatig zie;

·         het gevoel ergens bij te horen.

Kies daarna één behoefte die op dit moment voor jou het belangrijkst voelt.

Verdiepingstip

Wil je meer weten over wat eenzaamheid is, welke vormen er zijn en wat je ertegen kunt doen? NPO Kennis legt dit helder uit in het artikel ‘Wat is eenzaamheid en wat kan je ertegen doen?’.

Lees het artikel op NPO Kennis

Samenvatting

Eenzaamheid gaat niet alleen over hoeveel mensen je kent, maar over het verschil tussen het contact dat je hebt en het contact waar je behoefte aan hebt. Door preciezer te kijken naar wat je mist, wordt het ook gemakkelijker om later een passende stap te kiezen.

Vooruitblik

In de volgende module gaan we kijken naar iets heel praktisch: hoe maak je van ‘ik voel me alleen’ een uitnodiging waarop een ander daadwerkelijk kan reageren?